از روابط عمومی تعاریف کلیشه ای زیاد شده است. مانند «پلی میان مردم و جامعه» و ... ولی در «دایره المعارف روابط عمومی» تعریف جدیدی از روابط عمومی دیدم که بسیار پسندیدم، به نظر من بهترین تعریف می تواند این باشد: «یک پایش محیطی.»
 
با تشکر از اینکه دعوت ما را پذیرفتید و در این گفتگو شرکت کردید. مسأله روابط عمومی ربط زیادی با ارتباط جمعی دارد. تعریف شما از روابط عمومی چیست؟
 
مهدی بهره مند: از روابط عمومی تعاریف کلیشه ای زیاد شده است. مانند «پلی میان مردم و جامعه» و ... ولی در «دایره المعارف روابط عمومی»  تعریف جدیدی از روابط عمومی دیدم که بسیار پسندیدم، به نظر من بهترین تعریف می تواند این باشد: «یک پایش محیطی.» یعنی نوعی رادار جدید جهت کشف تازه ها و آماده کردن سازمان برای شرایط جدید است. به عبارت دیگر پایش محیطی یعنی «کاوش و مشاهده دقیق محیط اطراف برای تصمیم گیری دقیق تر مدیریت». یک روابط عمومی باید آینده و نقشه یک سازمان را روشن کند که این کار جز با ارتباط مستمر با جامعه و مدیریت سازمان صورت نمی گیرد. در غیر این صورت شأنیت روابط عمومی ها از بین می رود و با عمل «ماشینی» به آنچه صرفا مدیر از او می خواهد باعث بی اعتمادی جامعه می شود.
 
سعید حلوایی پور: به نوعی می توان روابط عمومی را این گونه تعریف کرد که روابط عمومی تلاش و برنامه ریزی صادقانه ای است برای ایجاد ارتباط بین یک سازمان با مخاطبانش. به عبارت دیگر روابط عمومی باید گوش شنوا و چشم بینا و زبان گویای یک نهاد باشد. متأسفانه این مسأله نادیده گرفته می شود. در یک سازمان وقتی مدیر جای خود را به مدیری دیگر می دهد اعضای روابط عمومی نیز امنیت شغلی خود را از دست می دهند. روابط عمومی باید مشاور اصلی رییس سازمان باشد. باید این مسأله را کالبد شکافی کنیم که روابط عمومی سیرجان که چند سال پیش در کشور اول شد، الان کجاست؟
 
× به نظر شما چگونه می توان به افزایش کارایی روابط عمومی ها کمک کرد؟
حلوایی پور: مدیران باید با مسوولیت روابط عمومی ها آشنا شوند. روابط عمومی ها باید انتقادها و ایرادها را به مدیر انتقال دهند و این مسأله نباید باعث رنجش و ناراحتی مدیر شود. روابط عمومی باید به عنوان مغز متفکر یک دستگاه نقش تعیین کننده ای در تصمیم گیری های آن سازمان داشته باشد و همچنین می تواند با ایجاد فضای همدلی در ادارات باعث تشویق، همت و تلاش بیشتر همکاران خود در خدمت رسانی به آحاد مردم شود.
بهره مند: استفاده فوق ابزاری از روابط عمومی ها باعث شده آنها نتوانند به وظایف خود به خوبی عمل کنند. روابط عمومی ها وقتی می توانند به خوبی وظایف خود را انجام دهند که در ادارات دارای جایگاه رسمی بوده و بعد از مجموعه آبدارچی نباشند. آنچه در بسیاری از ادارات توسط روابط عمومی ها یدک کشیده می شود فقط عنوان روابط عمومی است. آنها تبدیل شده اند به یک نصب کننده پارچه در مناسبت های مختلف و یا جایگزین نیروهایی که مرخصی می روند...
 
حلوایی پور: به عقیده من دیدگاه سنتی نسبت به روابط عمومی باید عوض شود. بعضی ها بر این باورند که روابط عمومی باید تبلیغات چی باشد در صورتی که روابط عمومی باید هم تحلیل درون سازمان و هم تحلیل بیرون را به مدیر منتقل کند. سازمانی موفق است که روابط عمومی قوی داشته باشد. شخصی که در روابط عمومی کار می کند باید متخصص باشد. منظورم این نیست که فرد لزوماً تحصیلات در این زمینه داشته باشد بلکه روابط عمومی باید آینده را ببیند، خلاق باشد، بینش عمیق داشته باشد... و این میسر نمی شود مگر با تجربه اندوزی و آموزش های مداوم. ما باید افرادی را داشته باشیم که در این زمینه در شهرمان به دیگران آموزش بدهند. چه کسی متولی روابط عمومی هاست؟ فرمانداری؟ اداره ارشاد؟ اینها معضلاتی است که کارایی را پایین می آورد. ادارات ما زحمات زیادی می کشند ولی روابط عمومی های آنها نتوانسته اند مردم را در جریان کارها قرار دهند و آنها را اقناع کنند. باید به رسانه ها گزارش عملکرد بدهند. اینها را بگذارید کنار این مسأله که مدیران ما همیشه از رسانه ها گلایه دارند که عملکردها را ارائه نمی دهند! مگر می شود بدون ارائه عملکرد توقع انتشار آن را داشت؟!
 
× آقای حلوایی پور در صحبت های خود از تفاوت نیروی متخصص و نیروی تحصیل کرده در رشته روابط عمومی گفتند. نظر شما چیست؟
بهره مند: اصولاً در کارهای فرهنگی و اجتماعی، صرفا تحصیل در آن رشته ها، نتوانسته کمک شایانی بکند. روابط عمومی یک کار خلاق و علمی است، اخلاق سازمانی می خواهد، عشق می خواهد. محدودیت زمان جهت انجام فعالیت ها ندارد. همیشه باید آماده باشد.
 
 
× مشکلات روابط عمومیهای شهرمان را در چه میبینید؟
حلوایی پور: امروزه روابط عمومی مورد ظلم واقع می شود که بدترین اتاق ها و کمترین پست سازمانی به روابط عمومی تعلق می گیرد که این یعنی به انزوا کشاندن و منفعل کردن بخش فعال هر سازمانی که امروزه مسوولیت سنگینی بر عهده دارد. مدیران ما اصولاً به مسوولیت روابط عمومی ها آشنایی ندارند. ما متولی گرد هم آوردن روابط عمومی ها را نداریم. چند سال پیش به همت آقایان اسلامی، فتحی، قاسمینژاد و ... یک NGO (سازمان غیر دولتی) به نام انجمن روابط عمومی سیرجان تشکیل شد که هیچ حمایتی صورت نگرفت. دانشگاه ها باید این رشته را در شهر ما تأسیس کنند. از طرف دیگر فرماندار اگر خواهان پیشرفت عملکرد ادارات است باید در جهت فعال سازی روابط عمومی های ادارات قدم بردارد. روابط عمومی ها اگر بینش قوی نداشته باشند نمی توانند گره ای را باز کنند. باید با افق باز، برنامه ریزی بلند مدت کرد. همه اینها جز در سایه روابط عمومی متخصص صورت نمی گیرد. امروزه بسیاری از شرکت های خصوصی روابط عمومی ندارند و این یعنی بازاریابی اندک. یعنی پیشرفت اندک. یعنی کارایی پایین.
 
بهره مند: نگاه غیر حرفه ای به روابط عمومی ها یکی از معضلات مهم این حرفه است. از آن بدتر نحوه اداره کردن یک روابط عمومی در برخی ادارات شهرستان از مرکز دیکته می شود. با این شیوه روابط عمومی ها به عنوان ماشینی در می آیند که باید فقط برنامه های بالا دست را انجام دهند و فاقد خلاقیت می شوند. اصلا خیلی از ادارات هنوز به این نتیجه نرسیده اند که به روابط عمومی احتیاج دارند که در این مسأله نگاه ذهنی و کلیشه ای مدیران نسبت به روابط عمومی هم بی تأثیر نیست. می خواستم به نکته ای اشاره کنم. مثلاً بحث حفظ میراث فرهنگی در شهر ما بسیار مهم است. چند بار از طرف این مجموعه در خصوص حفظ آثار و میراث فرهنگی، فرهنگ سازی شده؟ چقدر در این زمینه به مخاطبین و جامعه اطلاع رسانی شده است؟
 
 
× در کنار همه مشکلاتی که به آن اشاره کردید به نظر میرسد استفاده یا عدم استفاده روابط عمومی ها از تکنولوژی جدید نیز نقش بسزایی در اطلاع رسانی آنها داشته باشد.
حلوایی پور: بله! روابط عمومی به شیوه سنتی دیگر کارایی ندارد. ما باید به سمت روابط عمومی الکترونیک برویم. امروز دیگر داشتن حداقل یک سایت خبری یا یک سامانه پیام کوتاه جزء ملزومات کار روابط عمومی ها است.
بهره مند: الان دنیای «سایبر» بسیار فراگیر شده است. اگر روابط عمومی نتواند حداقل از اینترنت برخوردار باشد از توانایی و ابزار ارتباطی اش کاسته می شود.
 
 
× چگونه می توان از طریق اطلاع رسانی صحیح به رشد و شکوفایی حوزه روابط عمومی کمک کرد؟
بهره مند: شهر ما از نظر تعدد و تکثر نشریات و سایت های خبری در استان موقعیت ویژه ای دارد. ما می توانیم با ارتباط رسانه ای روشن و شفاف عملکرد مثبتی برای روابط عمومی ها ایجاد کنیم. البته یک سری از نشریات فضای سالم ارتباط با روابط عمومی ها را به هم می زنند، آنها دوست دارند از طریق روابط نا سالم آگهی و رپرتاژ بگیرند. از طرف دیگر نبود بعضی امکانات، اطلاع رسانی را دچار مشکل می کند. متأسفانه بعضی از روابط عمومی ها حالت تشریفاتی پیدا کرده اند. مثلاً اداره ای دوست دارد با برگزاری یک جلسه در فرمانداری و دعوت از دیگر نهادها همه چیز به اسم خودش تمام شود بعد می گوید شام آن برنامه با فلان اداره! شیرینی آن با فلان اداره! تبلیغات با فلان اداره و تمام... !
حلوایی پور: روابط عمومی در شهر ما بیمار است. مدیرانی که دوست دارند پیشرفت کنند باید بحث روابط عمومی را جدی بگیرند. باید به تخصصیتر شدن آنها فکر کنند. فرمانداری باید بودجهای برای فعال سازی روابط عمومی های شهر تعین کند. باید چارت های مختلف روابط عمومی ها مثل: بخش افکار سنجی، نیازسنجی، ارتباط با مخاطب، پژوهش و تحقیق آنها، تعریف و فعال شود. شهر ما بیشترین مخاطب روزنامه در استان را دارد. این بهترین وسیله برای مدیران است که با مردم در ارتباط باشند.
 
 
× حرف نگفته ای اگر مانده است بفرمایید.
بهره مند: به نظر من، روابط عمومی ها متهمند. روابط عمومی ها متهمند که به جای مدافع حقوق مردم بودن، مدافع یک سازمان خاص اند. متهمند که چاپلوسی می کنند. متهمند که به جای ارتباط دو سویه با مردم فقط با خود سازمان در ارتباطند.... با این همه اتهامات، مردم اعتماد خود را از دست می دهند. باید ارتباط با مردم شفاف و صادقانه باشد نه شانتاژ و آشوب تا به شعور مردم توهین نشود. مردم ما بسیار آگاهند. در پایان جا دارد از آقای آبیار به خاطر راه اندازی، حمایت و تجهیز واحد روابط عمومی در شهرداری و از آقای مهندس قاسمی نژاد به دلیل نگاه تخصصی و حرفه ای به این مجموعه و از همکاران خود در واحد روابط عمومی شهرداری و شورای شهر و دوستانی مانند آقایان یونس فتحی، غلامحسین اسلامی، اکبر اسدی تشکر ویژه ای داشته باشم.
 
حلوایی پور: من به خاطر عشق و علاقه به روابط عمومی دلم می خواهد روابط عمومی ها پیشرفت کنند. ما نیاز به یک متولی داریم. باید از انجمن روابط عمومی حمایت شود. امیدوارم با تلاش و همت مردم و مسوولین روابط عمومی ها به جایگاه واقعی خود برسند. ما نیز به عنوان جزء کوچکی از این مجموعه از هیچ کوششی دریغ نخواهیم کرد. در خاتمه از اساتیدم آقایان فتحی، اسلامی و مهندس قاسمی نژاد بسیار تشکر می کنم که همیشه پاسخگوی سؤالات و مشکلات بنده بوده اند. همچنین از نشریه نگارستان نیز تشکر می کنم که هر ساله با ارایه بحث های کارشناسی در حوزه ارتباطات به پویایی این رشته کمک شایانی می کند.